Spożycie kawy powiązane ze zmianami w mikrobiomie jelitowym oraz redukcją stresu i depresji

Nowe badanie przeprowadzone przez naukowców z APC Microbiome Ireland na Uniwersytecie w Cork wykazało, że regularne spożywanie kawy wiąże się z mierzalnymi zmianami w bakteriach jelitowych oraz redukcją samodzielnie zgłaszanego stresu, depresji i impulsywności, jak wynika z raportu opublikowanego w czasopiśmie Nature Communications 24 kwietnia 2026 roku. Badanie, w którym wzięło udział 62 uczestników podzielonych na grupy osób regularnie pijących kawę oraz niepijących jej wcale, sprawdzało wpływ kawy na to, co naukowcy nazywają osią jelitowo-mózgową – czyli sieć komunikacyjną między układem pokarmowym a mózgiem.

Osoby regularnie pijące kawę, które zazwyczaj spożywały od trzech do pięciu filiżanek dziennie, zostały poproszone o powstrzymanie się od jej picia przez dwa tygodnie. W tym okresie naukowcy zaobserwowali istotne zmiany w ich mikrobiomie jelitowym, czyli społeczności bakterii żyjących w przewodzie pokarmowym. Po ponownym wprowadzeniu kawy uczestnicy zgłaszali niższy poziom stresu, depresji i impulsywności, według autorów badania.

Zaobserwowane zmiany w mikrobiomie jelitowym

Zespół badawczy odkrył, że osoby pijące kawę miały wyższy poziom specyficznych bakterii, w tym Eggerthella i Cryptobacterium curtum, które uważane są za odgrywające rolę w trawieniu i mogą pomagać w eliminacji szkodliwych bakterii. Zaobserwowano również wzrost liczby bakterii typu łączonego wcześniej z pozytywnymi emocjami u kobiet. Zmiany te zachodziły niezależnie od tego, czy uczestnicy spożywali kawę kofeinową, czy bezkofeinową, co sugeruje, że związki inne niż kofeina wpływają na zdrowie jelit.

Profesor John Cryan, główny autor badania, stwierdził w oświadczeniu: „Kawa może modyfikować to, co mikroby robią zbiorowo i jakich metabolitów używają”. Badanie zostało sfinansowane przez Instytut Informacji Naukowej o Kawie. Poprzednie badania łączyły dysfunkcje jelit spowodowane niezrównoważoną mikroflorą z lękiem i innymi zaburzeniami nastroju.

Zdrowie psychiczne i efekty poznawcze

Po wznowieniu spożywania kawy uczestnicy zgłaszali mniejszy stres, depresję i impulsywność, przy czym efekty te były widoczne zarówno w grupie pijącej kawę kofeinową, jak i bezkofeinową. Odkrycia te są zgodne z obserwacjami, że kawa jest naturalnie bogata w polifenole – mikroskładniki odżywcze, które wykazały zdolność do zmniejszania stanów zapalnych i uszkodzeń komórkowych w mózgu. Polifenole mogą pomagać w obronie przed neurotoksynami, które zakłócają działanie neuroprzekaźników, takich jak serotonina, potencjalnie obniżając ryzyko zaburzeń nastroju.

Komentarze wskazują, że kawa jest interesującym stymulantem, a jej działanie nie wynika wyłącznie z kofeiny, lecz raczej z kombinacji różnych czynników. Perspektywy te wspierają zrozumienie, że korzyści kawy dla zdrowia psychicznego mogą pochodzić z wielu związków bioaktywnych.

Różnice między kawą kofeinową a bezkofeinową

Badanie ujawgenericzniało odmienne efekty w zależności od rodzaju spożywanej kawy. Kawa bezkofeinowa była powiązana z poprawą uczenia się i pamięci, podczas gdy kawa kofeinowa wiązała się ze zmniejszeniem lęku, poprawą czujności i lepszą uwagą. Sugeruje to, że związki inne niż kofeina, w szczególności polifenole, mogą napędzać niektóre z korzyści poznawczych, chociaż sama kofeina była również łączona ze zmniejszaniem stanów zapalnych.

O ile kofeina posiada udokumentowane zdolności do opóźniania zmęczenia mięśni i zwiększania wydolności fizycznej, o tyle obecne badanie wskazuje, że wpływ kawy na oś jelitowo-mózgową nie ogranicza się tylko do niej, co odzwierciedla szersze docenienie prozdrowotnych właściwości kawy.

Konsekwencje i komentarze ekspertów

Profesor Cryan dodał: „W czasie, gdy opinia publiczna nadal myśli o zmianach w diecie pod kątem właściwej równowagi trawiennej, kawa ma potencjał, by zostać wykorzystana jako kolejna interwencja w ramach zdrowej, zbilansowanej diety”. Naukowcy podkreślili, że kawa powinna być spożywana jako część ogólnie zbilansowanej diety, a nie jako samodzielne leczenie. Sponsoring badania przez Instytut Informacji Naukowej o Kawie został ujawniony w opublikowanej pracy.

Odkrycia te uzupełniają rosnący dorobek dowodowy wskazujący, że pełnowartościowa żywność i naturalne napoje mogą wspierać zdrowie zarówno jelit, jak i mózgu poprzez mechanizmy angażujące mikrobiom. Choć badanie miało stosunkowo małą liczebność próby, stanowi ono podstawę do dalszych analiz nad tym, jak wybory żywieniowe wpływają na samopoczucie psychiczne poprzez oś jelitowo-mózgową.