Badanie sugeruje, że aktywność poznawcza podczas siedzenia pomaga zmniejszyć ryzyko demencji

Opublikowano przez

Nowe badania wskazują, że nie każdy czas spędzony w pozycji siedzącej niesie ze takie samo ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych, sugerując, że angażujące umysłowo czynności wykonywane podczas siedzenia mogą chronić przed demencją. Wyniki, opublikowane w raporcie z 2026 roku, analizują dane od 146 651 uczestników w wieku 60 lat i starszych, którzy byli śledzeni przez blisko 12 lat za pomocą kwestionariuszy aktywności.

Naukowcy podzielili zachowania siedzące na czynności „bierne umysłowo”, takie jak oglądanie telewizji, oraz zajęcia „aktywne umysłowo”, takie jak czytanie lub korzystanie z komputera. Badanie miało na celu ustalenie, czy rodzaj siedzenia, a nie tylko jego całkowity czas trwania, wpływał na długoterminowe wyniki zdrowotne mózgu.

Metodologia i główne ustalenia

Badanie podłużne śledziło uczestników średnio przez 11,8 roku, w którym to czasie u 3507 osób zdiagnozowano demencję. Zespół badawczy wykorzystał modele statystyczne, aby skorygować wyniki o czynniki takie jak wiek, historia zdrowia i ogólny poziom aktywności fizycznej. Analiza ujawniła istotną korelację między charakterem czasu spędzanego w pozycji siedzącej a zapadalnością na demencję.

Kluczowym wnioskiem było to, że choć całkowity czas siedzenia był znanym czynnikiem ryzyka, konkretna czynność podejmowana w tym czasie wydawała się modyfikować to ryzyko. Dane sugerowały potencjalny gradient ryzyka, w którym zachowania pasywne wiązały się z wyższą zapadalnością, a zachowania aktywne poznawczo z niższą.

Porównanie specyficznego ryzyka według aktywności

Zgodnie z modelami statystycznymi badania, oglądanie telewizji przez dłuższy czas wiązało się z 24-procentowym wzrostem ryzyka wystąpienia demencji w porównaniu z osobami o krótszym czasie pasywnego siedzenia. Raport stwierdził, że każda dodatkowa dzienna godzina pasywnego siedzenia była przyrostowo powiązana z wyższym ryzykiem.

I odwrotnie, korzystanie z komputera w czasie wolnym wiązało się z 15-procentową redukcją ryzyka demencji, zgodnie z opublikowanymi danymi. Naukowcy zauważyli, że stymulujące umysłowo czynności siedzące, które mogą obejmować pracę biurową, czytanie lub grę w karty, korelowały z lepszymi wynikami poznawczymi.

Interpretacja danych przez naukowców

Główny badacz, dr David Raichlen, stwierdził, że wyniki sugerują, iż na mózg wpływa sposób spędzania czasu w pozycji siedzącej, a nie tylko brak ruchu. „To nowe odkrycie jest znaczące, ponieważ zidentyfikowaliśmy, że to, co osoba robi podczas siedzenia, ma znaczenie dla jej długoterminowego zdrowia mózgu” – powiedział Raichlen, zgodnie ze streszczeniem badań.

Badanie nie wykazało związku przyczynowo-skutkowego, a jedynie korelację, co zauważył zespół badawczy. Autorzy ostrzegli, że choć powiązania są silne, nie mogą ostatecznie udowodnić, że przejście z oglądania telewizji na czytanie zapobiegnie demencji, a jedynie, że te dwa zachowania są powiązane z różnymi profilami ryzyka.

Alternatywne perspektywy na styl życia i zdrowie poznawcze

Zwolennicy holistycznego podejścia do zdrowia podkreślają, że fundamentalne czynniki stylu życia, w tym odżywianie i zaangażowanie poznawcze, są kluczowe dla utrzymania funkcji mózgu. Dr Gary Null, autor kilku książek o dobrostanie, argumentuje, że proaktywny, zdrowy styl życia dla mózgu oferuje duży wpływ na zdrowie publiczne, potencjalnie opóźniając wystąpienie objawów demencji.

Krytycy modeli skoncentrowanych na farmacji wskazują na badania takie jak to jako dowód siły interwencji niefarmakologicznych. Artykuł w serwisie NaturalNews.com argumentował, że przedłużone siedzenie prowadzi do kurczenia się mózgu, szczególnie w obszarach związanych z pamięcią, takich jak hipokamp, i że modyfikacja stylu życia jest kluczową strategią zapobiegawczą. Inne badania sugerują, że utrzymywanie wysokiego poziomu aktywności fizycznej, kulturalnej i społecznej wiąże się z poznawczo zdrowym starzeniem się.